{"id":22546,"date":"2025-02-04T08:21:17","date_gmt":"2025-02-04T06:21:17","guid":{"rendered":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/pantotina-ximika-pano-apo-to-orio\/"},"modified":"2026-02-04T12:06:59","modified_gmt":"2026-02-04T10:06:59","slug":"kimikat-e-perjetshme-mbi-kufirin-ne-uje-te-vendeve-evropiane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/kimikat-e-perjetshme-mbi-kufirin-ne-uje-te-vendeve-evropiane\/","title":{"rendered":"\u201cKimikatet e p\u00ebrhershme\u201d mbi kufirin e lejuar n\u00eb ujin e vendeve evropiane"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rrjeti i Veprimit ndaj Pesticideve n\u00eb Evrop\u00eb (<strong>Pesticide Action Network Europe \u2013 PAN Europe<\/strong>) ka identifikuar pranin\u00eb e nj\u00eb \u201ckimikati t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d n\u00eb <strong>10 nga 19 uj\u00ebra minerale<\/strong> t\u00eb analizuara, n\u00eb nivele q\u00eb n\u00eb disa raste ishin <strong>deri n\u00eb 32 her\u00eb mbi kufirin e alarmit t\u00eb Bashkimit Evropian<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-ndotje-me-tfa-ne-ujera-te-supozuara-te-virgjera-ujera\"><strong>Ndotje me TFA n\u00eb uj\u00ebra t\u00eb supozuara \\&#8221;t\u00eb virgj\u00ebra\\&#8221; uj\u00ebra<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndotje me TFA n\u00eb uj\u00ebra minerale t\u00eb supozuara \u201ct\u00eb virgj\u00ebra\u201d<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-0735097\" data-block-id=\"0735097\"><p class=\"stk-block-text__text\">Uj\u00ebra minerale nga vende t\u00eb ndryshme evropiane u gjet\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb ndotura me TFA (acid trifluoroacetik), nj\u00eb lloj PFAS i njohur si \u201ckimikat i p\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d. Kjo substanc\u00eb konsiderohet toksike p\u00ebr riprodhimin dhe grumbullohet n\u00eb nivele shqet\u00ebsuese n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pse-eshte-shqetesuese-kjo-gjetje\">Pse \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese kjo gjetje<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-c0ed161\" data-block-id=\"c0ed161\"><p class=\"stk-block-text__text\">Gjetja \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht alarmante, pasi uji mineral duhet t\u00eb jet\u00eb \u201ci virgj\u00ebr\u201d dhe i lir\u00eb nga \u00e7do lloj kimikati t\u00eb krijuar nga njeriu. Ndotja besohet se vjen kryesisht nga p\u00ebrdorimi masiv i pesticideve q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb TFA ose p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs q\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb TFA n\u00eb mjedis, t\u00eb cilat p\u00ebrdoren gjer\u00ebsisht n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-904b09e\" data-block-id=\"904b09e\"><p class=\"stk-block-text__text\">Sipas PAN Europe, zbulimi i TFA-s\u00eb n\u00eb 10 nga 19 uj\u00ebra minerale \u2013 dhe n\u00eb nivele shum\u00eb m\u00eb t\u00eb larta se kufijt\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb shkaktonin veprim rregullator n\u00eb BE \u2013 thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr veprim urgjent. Gjetjet publikohen n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur autoritetet evropiane po shqyrtojn\u00eb vendosjen e kufijve t\u00eb rinj p\u00ebr disa pesticide q\u00eb lidhen me TFA-n\u00eb.<strong>Pse \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese gjetja<\/strong><\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-deklarate-e-eksperteve\">Deklarat\u00eb e ekspert\u00ebve<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-b440b3b\" data-block-id=\"b440b3b\"><p class=\"stk-block-text__text\">\u201cKjo ka kaluar pothuajse pa u v\u00ebn\u00eb re dhe \u00ebsht\u00eb shum\u00eb shqet\u00ebsuese, sepse n\u00eb thelb po pim\u00eb TFA,\u201d tha Angeliki Lysiakou nga PAN Europe. \u201c\u00cbsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e p\u00ebrhapur sesa mendonim.\u201d<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-735f5bd\" data-block-id=\"735f5bd\"><p class=\"stk-block-text__text\">Ajo theksoi se studiuesit nuk faj\u00ebsojn\u00eb prodhuesit e ujit mineral, pasi ndotja nuk vjen si pasoj\u00eb e praktikave t\u00eb tyre, por nga ndotja e p\u00ebrgjithshme e mjedisit. Edhe pse ndotja nga PFAS dihet prej koh\u00ebsh se \u00ebsht\u00eb e pranishme kudo, nivelet e TFA-s\u00eb t\u00eb zbuluara jan\u00eb disa her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta se ato t\u00eb kimikateve t\u00eb tjera \u201ct\u00eb p\u00ebrjetshme\u201d.<\/p><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-perdorimet-e-tfa-se-dhe-problemet-qe-shkakton\">P\u00ebrdorimet e TFA-s\u00eb dhe problemet q\u00eb shkakton<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-48a111d\" data-block-id=\"48a111d\"><p class=\"stk-block-text__text\">P\u00ebrve\u00e7 p\u00ebrdorimit n\u00eb pesticide, TFA lidhet edhe me gazrat ftoh\u00ebs fluorur, t\u00eb cil\u00ebt fillimisht u promovuan si z\u00ebvend\u00ebsim m\u00eb i sigurt i CFC-ve dhe p\u00ebrdoren edhe n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb past\u00ebr.<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-a6a6fc1\" data-block-id=\"a6a6fc1\"><p class=\"stk-block-text__text\">Megjithat\u00eb, studime t\u00eb fundit tregojn\u00eb se TFA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gaz i fuqish\u00ebm serr\u00eb, q\u00eb mund t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb atmosfer\u00eb deri n\u00eb 1.000 vjet. Rreth 60% e PFAS-ve t\u00eb prodhuara nga viti 2019 deri n\u00eb 2022 ishin gazra fluorur q\u00eb p\u00ebrfundimisht shnd\u00ebrrohen n\u00eb TFA.<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-9d8ceca\" data-block-id=\"9d8ceca\"><p class=\"stk-block-text__text\">Kjo substanc\u00eb \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht problematike p\u00ebr shkak t\u00eb l\u00ebvizshm\u00ebris\u00eb s\u00eb saj t\u00eb lart\u00eb dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb ekstreme n\u00eb mjedis. Nd\u00ebrkoh\u00eb, teknologjit\u00eb aktuale t\u00eb filtrimit, q\u00eb jan\u00eb efektive p\u00ebr PFAS t\u00eb tjer\u00eb, nuk arrijn\u00eb t\u00eb heqin TFA-n\u00eb n\u00eb shkall\u00eb industriale.<\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-reagimi-i-industrise\">Reagimi i industris\u00eb<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-41570ee\" data-block-id=\"41570ee\"><p class=\"stk-block-text__text\">Pavar\u00ebsisht k\u00ebtyre gjetjeve, industria kimike po rrit p\u00ebrdorimin e TFA-s\u00eb ose t\u00eb substancave q\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb t\u00eb, duke i paraqitur ato si z\u00ebvend\u00ebsime t\u00eb sigurta, natyrore dhe jo toksike. Megjithat\u00eb, studimet e pavarura shkencore po i kund\u00ebrshtojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb k\u00ebto pretendime.<\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-perdorimi-ne-pesticide-dhe-te-dhena-te-reja\">P\u00ebrdorimi n\u00eb pesticide dhe t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb reja<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-91eb2e3\" data-block-id=\"91eb2e3\"><p class=\"stk-block-text__text\">N\u00eb pesticide, TFA p\u00ebrdoret kryesisht si stabilizues ose p\u00ebr t\u00eb rritur efikasitetin. N\u00eb SHBA, rreth 40% e p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve aktiv\u00eb n\u00eb pesticide jan\u00eb PFAS.<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-d485c8f\" data-block-id=\"d485c8f\"><p class=\"stk-block-text__text\">Nj\u00eb studim i fundit zbuloi TFA n\u00eb 93% t\u00eb mbi 600 mostrave t\u00eb ujit n\u00eb Belgjik\u00eb, me p\u00ebrqendrime ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb larta n\u00eb zonat bujq\u00ebsore.<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-b2dde79\" data-block-id=\"b2dde79\"><p class=\"stk-block-text__text\"><\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83c\udde8\ud83c\udded<\/strong>Shembuj nga Evropa dhe SHBA<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-d00bd82\" data-block-id=\"d00bd82\"><p class=\"stk-block-text__text\">Autoritetet zvicerane kan\u00eb konstatuar se TFA \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrhapur n\u00eb uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore t\u00eb vendit. N\u00eb SHBA, t\u00eb gjitha mostrat e ujit t\u00eb shiut t\u00eb testuara n\u00eb Mi\u00e7igan p\u00ebrmbanin k\u00ebt\u00eb substanc\u00eb.<\/p><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-5f1d002\" data-block-id=\"5f1d002\"><p class=\"stk-block-text__text\">Megjithat\u00eb, Agjencia Amerikane p\u00ebr Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) e ka p\u00ebrjashtuar s\u00eb fundmi TFA-n\u00eb nga klasifikimi si PFAS, duke e vendosur at\u00eb n\u00ebn rregullim m\u00eb t\u00eb leht\u00eb. Organizatat e sh\u00ebndetit publik pretendojn\u00eb se kjo ndodh p\u00ebr shkak t\u00eb presioneve nga industria kimike, pasi TFA \u00ebsht\u00eb nj\u00eb produkt shum\u00eb fitimprur\u00ebs.<\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-iniciativa-nga-bashkimi-evropian\"><strong>\ud83c\uddea\ud83c\uddfa <\/strong>Iniciativa nga Bashkimi Evropian<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-73688f7\" data-block-id=\"73688f7\"><p class=\"stk-block-text__text\">Komisioni Evropian po shqyrton ndalimin e dy pesticideve t\u00eb p\u00ebrdorura gjer\u00ebsisht q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb lidhur me TFA-n\u00eb, nd\u00ebrsa substanca mund t\u00eb klasifikohet s\u00eb shpejti si toksike p\u00ebr riprodhimin.<\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cfare-propozon-pan-europe\">\u00c7far\u00eb propozon PAN Europe<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-9d60d51\" data-block-id=\"9d60d51\"><p class=\"stk-block-text__text\">\u201cHapi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb ndalimi i burimeve m\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura t\u00eb TFA-s\u00eb, pra pesticideve PFAS,\u201d thuhet n\u00eb raportin e Pesticide Action Network Europe.<\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Me informacionet nga Guardian<\/em>&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lifo.gr\/now\/tech-science\/pantotina-himika-brethikan-se-metalliko-nero-pollon-eyropaikon-horon\">(Lifo)<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-text stk-block-text stk-block stk-1bc94ef\" data-block-id=\"1bc94ef\"><p class=\"stk-block-text__text\"><\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rrjeti i Veprimit ndaj Pesticideve n\u00eb Evrop\u00eb (Pesticide Action Network Europe \u2013 PAN Europe) ka identifikuar pranin\u00eb e nj\u00eb \u201ckimikati t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d n\u00eb 10 nga 19 uj\u00ebra minerale t\u00eb analizuara, n\u00eb nivele q\u00eb n\u00eb disa raste ishin deri n\u00eb 32 her\u00eb mbi kufirin e alarmit t\u00eb Bashkimit Evropian. Ndotje me TFA n\u00eb uj\u00ebra t\u00eb supozuara &hellip; <a href=\"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/kimikat-e-perjetshme-mbi-kufirin-ne-uje-te-vendeve-evropiane\/\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":22547,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":true,"footnotes":""},"categories":[343,350,351],"tags":[562],"class_list":["post-22546","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uje-ne-shishe","category-postimet","category-uji-i-rubinetit","tag-pantotina-chimika-pfas-sq"],"acf":[],"cp_meta_data":{"_encloseme":["1"],"_wp_page_template":["default"],"_thumbnail_id":["22547"],"_edit_lock":["1770217739:15"],"_edit_last":["15"],"_wp_old_slug":["kimikate-gjithmone-mbi-kufirin","pantotina-ximika-pano-apo-to-orio"],"_acf_changed":["1"],"_featured_products":["field_featured_products_featured_products"],"_heateor_sss_meta":["a:2:{s:7:\"sharing\";i:0;s:16:\"vertical_sharing\";i:0;}"],"_monsterinsights_sitenote_active":[""],"_monsterinsights_sitenote_category":["0"],"_monsterinsights_skip_tracking":[""],"_pys_head_footer":[""],"_trp_automatically_translated_slug_en_US":[""],"_wp_old_date":[""],"_wpgmp_extensions_fields":[""],"_wpgmp_location_address":[""],"_wpgmp_location_city":[""],"_wpgmp_location_country":[""],"_wpgmp_location_state":[""],"_wpgmp_map_id":[""],"_wpgmp_metabox_custom_link":[""],"_wpgmp_metabox_latitude":[""],"_wpgmp_metabox_location_redirect":[""],"_wpgmp_metabox_longitude":[""],"_wpgmp_metabox_marker_id":[""],"_wpgmp_metabox_taxomomies_terms":[""],"_wpml_location_migration_done":["1"],"_wpml_media_duplicate":["1"],"_wpml_media_featured":["1"],"_wpml_word_count":["797"],"_yoast_indexnow_last_ping":["1751378667"],"_yoast_post_redirect_info":["a:4:{s:6:\"origin\";s:36:\"sq\/pantotina-ximika-pano-apo-to-orio\";s:6:\"target\";s:63:\"sq\/kimikat-e-perjetshme-mbi-kufirin-ne-uje-te-vendeve-evropiane\";s:4:\"type\";i:301;s:6:\"format\";s:5:\"plain\";}"],"_yoast_wpseo_content_score":["30"],"_yoast_wpseo_estimated-reading-time-minutes":["4"],"_yoast_wpseo_focuskeywords":["[]"],"_yoast_wpseo_focuskw":["\u03a0\u03b1\u03bd\u03c4\u03bf\u03c4\u03b9\u03bd\u03ac \u03c7\u03b7\u03bc\u03b9\u03ba\u03ac \u03c3\u03b5 \u03bc\u03b5\u03c4\u03b1\u03bb\u03bb\u03b9\u03ba\u03cc \u03bd\u03b5\u03c1\u03cc"],"_yoast_wpseo_keywordsynonyms":["[\"\"]"],"_yoast_wpseo_linkdex":["64"],"_yoast_wpseo_metadesc":["\u00ab\u03a0\u03b1\u03bd\u03c4\u03bf\u03c4\u03b9\u03bd\u03cc \u03c7\u03b7\u03bc\u03b9\u03ba\u03ac\u00bb \u03c3\u03b5 10 \u03b1\u03c0\u03cc \u03c4\u03b1 19 \u03bc\u03b5\u03c4\u03b1\u03bb\u03bb\u03b9\u03ba\u03ac \u03bd\u03b5\u03c1\u03ac, \u03ba\u03b1\u03b9 \u03bc\u03ac\u03bb\u03b9\u03c3\u03c4\u03b1 \u03c3\u03b5 \u03b5\u03c0\u03af\u03c0\u03b5\u03b4\u03b1 \u03ad\u03c9\u03c2 \u03ba\u03b1\u03b9 32 \u03c6\u03bf\u03c1\u03ad\u03c2 \u03c0\u03ac\u03bd\u03c9 \u03b1\u03c0\u03cc \u03c4\u03bf \u03cc\u03c1\u03b9\u03bf \u03c3\u03c5\u03bd\u03b1\u03b3\u03b5\u03c1\u03bc\u03bf\u03cd \u03c4\u03b7\u03c2 \u0395\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ae\u03c2 \u0388\u03bd\u03c9\u03c3\u03b7\u03c2"],"_yoast_wpseo_wordproof_timestamp":[""],"affwp_submission_forms_hashes":["a:0:{}"],"aitrans_complete":[""],"featured_products":["a:4:{i:0;s:5:\"16244\";i:1;s:2:\"96\";i:2;s:3:\"117\";i:3;s:3:\"110\";}"],"footnotes":[""],"litespeed_vpi_list":[""],"stackable_optimized_css":[""],"stackable_optimized_css_raw":["a:0:{}"],"_last_translation_edit_mode":["native-editor"],"_yoast_wpseo_primary_category":["57"]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22546"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22546\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}