{"id":23847,"date":"2022-09-19T15:25:00","date_gmt":"2022-09-19T12:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/emfialomena-mpoukalia-giati-den-tha-prepei-na-pinoume\/"},"modified":"2026-01-30T14:50:57","modified_gmt":"2026-01-30T12:50:57","slug":"uji-i-shishem-pse-nuk-duhet-ta-pime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cw.wpdev247.com\/sq\/uji-i-shishem-pse-nuk-duhet-ta-pime\/","title":{"rendered":"Pse nuk duhet t\u00eb pim\u00eb m\u00eb kurr\u00eb uj\u00eb nga shishet plastike"},"content":{"rendered":"\n

Nga shishet plastike mund t\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb uj\u00eb substanca kimike potencialisht t\u00eb d\u00ebmshme, sipas t\u00eb dh\u00ebnave ekzistuese<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ftalatet, t\u00eb njohura edhe si plastifikues, jan\u00eb nj\u00eb kategori substancash kimike artificiale q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb shishen e ujit dhe plastikat e tjera m\u00eb rezistente dhe m\u00eb fleksibile. Jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb paralajm\u00ebrime kund\u00ebr ekspozimit ndaj ftalateve, pasi k\u00ebto substanca ndikojn\u00eb n\u00eb sistemin endokrin t\u00eb njeriut, i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr prodhimin dhe \u00e7lirimin e hormoneve.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Disa studime kan\u00eb treguar se shishet plastike t\u00eb ujit, n\u00eb vetvete, nuk p\u00ebrmbajn\u00eb nivele mjaftuesh\u00ebm t\u00eb larta ndotjeje p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar drejtp\u00ebrdrejt ata q\u00eb konsumojn\u00eb uj\u00eb t\u00eb ambalazhuar. Megjithat\u00eb, shum\u00eb ekspert\u00eb i kan\u00eb th\u00ebn\u00eb HuffPost se, duke qen\u00eb se shumica e njer\u00ebzve ekspozohen \u00e7do dit\u00eb ndaj kimikateve q\u00eb shkaktojn\u00eb \u00e7rregullime endokrine \u2013 nga produktet e pastrimit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb deri te disa parfume \u2013 \u00ebsht\u00eb e men\u00e7ur t\u00eb kufizohet ekspozimi shtes\u00eb ndaj k\u00ebtyre substancave sa her\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e mundur.<\/p><\/div>\n\n\n\n

K\u00ebto kimikate jan\u00eb lidhur me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7rregullimesh riprodhuese, imunitare dhe neurologjike, si diabeti gestacional, ADHD (\u00c7rregullimi i Deficitit t\u00eb V\u00ebmendjes dhe Hiperaktivitetit), problemet e fertilitetit, s\u00ebmundjet e m\u00ebl\u00e7is\u00eb te f\u00ebmij\u00ebt, astma dhe rritja e rrezikut p\u00ebr kancer t\u00eb gjirit.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Agjencia Amerikane p\u00ebr Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) \u00ebsht\u00eb aq e shqet\u00ebsuar p\u00ebr k\u00ebto pasoja t\u00eb mundshme, sa q\u00eb muajin e kaluar klasifikoi nj\u00eb tjet\u00ebr grup t\u00eb zakonsh\u00ebm kimikatesh q\u00eb shkaktojn\u00eb \u00e7rregullime endokrine, t\u00eb njohura si PFAS, si \u201csubstanca t\u00eb rrezikshme\u201d. K\u00ebto quhen ndryshe \u201ckimikate t\u00eb p\u00ebrhershme\u201d, sepse mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb mjedis p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Edhe pse ftalatet dhe kimikatet e tjera q\u00eb shkaktojn\u00eb \u00e7rregullime endokrine zakonisht nuk gjenden n\u00eb ujin n\u00eb burimin e tij natyror, plastika q\u00eb rrethon ujin e ambalazhuar mund ta ndot\u00eb l\u00ebngun me kalimin e koh\u00ebs. Shkalla e ndotjes ndryshon, por ekspert\u00ebt thon\u00eb se ndotja p\u00ebrkeq\u00ebsohet kryesisht nga dy faktor\u00eb: koha gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs plastika \u00ebsht\u00eb n\u00eb kontakt t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me pijen (ose ushqimin) dhe fakti n\u00ebse plastika \u00ebsht\u00eb ngrohur gjat\u00eb kontaktit me ujin ose ushqimin.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Uji i ambalazhuar \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsues p\u00ebr t\u00eb dyja k\u00ebto arsye, pasi shpesh ruhet p\u00ebr periudha t\u00eb gjata dhe transportohet n\u00eb kushte ku temperaturat mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb larta.<\/p><\/div>\n\n\n\n

\u201cT\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb k\u00ebto kushte p\u00ebr muaj apo edhe vite para se t\u00eb arrij\u00eb te konsumatori, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb shum\u00eb e gjat\u00eb q\u00eb nj\u00eb sasi kaq e vog\u00ebl uji t\u00eb rrethohet nga plastik\u00eb e ngroht\u00eb\u201d, thot\u00eb p\u00ebr HuffPost dr. Nathaniel DeNicola, mjek obstet\u00ebr-gjinekolog dhe specialist i sh\u00ebndetit mjedisor p\u00ebr Kolegjin Amerikan t\u00eb Obstet\u00ebrve dhe Gjinekolog\u00ebve.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Emily Barrett, profesoresh\u00eb e asociuar e biostatistik\u00ebs dhe epidemiologjis\u00eb n\u00eb Rutgers School of Public Health, shton se arsyeja pse ftalatet shk\u00ebputen nga plastika \u00ebsht\u00eb sepse ato nuk jan\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e struktur\u00ebs s\u00eb vet\u00eb plastik\u00ebs, por jan\u00eb t\u00eb lidhura \u201clirsh\u00ebm\u201d me t\u00eb.<\/p><\/div>\n\n\n\n

\u201cKur ekspozohen ndaj nxeht\u00ebsis\u00eb, lidhjet kimike mund t\u00eb \u2018thyhen\u2019 relativisht leht\u00eb, duke lejuar q\u00eb ftalatet t\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb ushqimin ose pijet q\u00eb ndodhen n\u00eb ambalazhe plastike\u201d, shpjegon ajo. Ajo thekson gjithashtu se ndotja mund t\u00eb ndodh\u00eb edhe gjat\u00eb fazave t\u00eb prodhimit, kur uji i ambalazhuar bie n\u00eb kontakt me PVC-n\u00eb \u2013 nj\u00eb nga plastikat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb bot\u00eb \u2013 dhe me materiale t\u00eb tjera plastike.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Vlen gjithashtu t\u00eb merret parasysh sasia e madhe e plastik\u00ebs q\u00eb rrethon nj\u00eb sasi kaq t\u00eb vog\u00ebl uji.\u201cShishet e ujit mund t\u00eb jen\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb prirura ndaj ndotjes p\u00ebr shkak t\u00eb kontaktit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe afatgjat\u00eb midis ujit dhe materialeve plastike t\u00eb ambalazhimit, si dhe p\u00ebr shkak t\u00eb sip\u00ebrfaqes s\u00eb madhe t\u00eb kontaktit\u201d, thot\u00eb dr. Maida Galvez, profesoresh\u00eb e mjek\u00ebsis\u00eb mjedisore dhe sh\u00ebndetit publik n\u00eb Icahn School of Medicine, n\u00eb spitalin Mount Sinai n\u00eb Nju Jork.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Metale, baktere dhe mikroplastik\u00eb n\u00eb ujin e ambalazhuar<\/h3>\n\n\n\n

P\u00ebrve\u00e7 ekspozimit t\u00eb mundsh\u00ebm ndaj kimikateve, shum\u00eb studime kan\u00eb zbuluar edhe substanca t\u00eb tjera n\u00eb ujin e ambalazhuar.<\/p><\/div>\n\n\n\n

\u201cStudime t\u00eb ndryshme kan\u00eb gjetur gjurm\u00eb ila\u00e7esh, mikroplastik\u00eb, baktere dhe metale t\u00eb r\u00ebnda\u201d, shpjegon Emily Barrett. Nj\u00eb studim i botuar n\u00eb Journal of Environmental Health zbuloi metale t\u00eb r\u00ebnda si argjendi, bariumi, kobalti, kromi, bakri, nikeli, plumbi dhe zinku n\u00eb shum\u00eb marka t\u00eb njohura t\u00eb ujit t\u00eb ambalazhuar.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Gjithashtu, nj\u00eb studim i vitit 2019 i publikuar nga National Library of Medicine gjeti toksina, baktere, k\u00ebrpudha dhe \u201cndot\u00ebs mikrobiologjik\u00eb\u201d n\u00eb ujin e ambalazhuar, t\u00eb cil\u00ebt lidhen me s\u00ebmundje t\u00eb ndryshme te njer\u00ebzit, m\u00eb s\u00eb shpeshti gastroenterit dhe grip stomaku.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Studimi p\u00ebrfundoi se uji i ambalazhuar shpesh konsiderohet i sigurt dhe steril, \u201cpor rreziku p\u00ebr sh\u00ebndetin nuk duhet n\u00ebnvler\u00ebsuar\u201d, duke marr\u00eb parasysh aft\u00ebsin\u00eb e mikroorganizmave p\u00ebr t\u00eb mbijetuar dhe madje p\u00ebr t\u2019u shumuar n\u00eb kushtet q\u00eb ofron uji n\u00eb shishe plastike.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Qendrat p\u00ebr Kontrollin dhe Parandalimin e S\u00ebmundjeve (CDC) kan\u00eb paralajm\u00ebruar se \u201cuji i ambalazhuar i ndotur mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb sh\u00ebndetin, duke shkaktuar s\u00ebmundje gastrointestinale, probleme riprodhuese dhe \u00e7rregullime neurologjike\u201d. Ato theksojn\u00eb se personat me sistem imunitar t\u00eb dob\u00ebsuar jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rrezikuar dhe japin udh\u00ebzime p\u00ebr mbrojtjen nga paraziti Cryptosporidium (Crypto), i cili mund t\u00eb jet\u00eb i rreziksh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebta individ\u00eb.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Testime nga Consumer Reports n\u00eb vitin 2020 zbuluan nivele shqet\u00ebsuese arseniku n\u00eb disa uj\u00ebra t\u00eb ambalazhuara. Nj\u00eb studim i vog\u00ebl i vitit 2018 nga Frontiers in Chemistry gjeti mikroplastik\u00eb n\u00eb 93% t\u00eb 259 mostrave t\u00eb ujit t\u00eb ambalazhuar t\u00eb analizuara, disa prej t\u00eb cilave ishin t\u00eb dukshme edhe pa mikroskop.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Studiuesja Sherri Mason theksoi se mikroplastika gjendet n\u00eb sasi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb ujin e ambalazhuar sesa n\u00eb ujin e rubinetit, pjes\u00ebrisht edhe p\u00ebr shkak t\u00eb kapak\u00ebve plastik\u00eb t\u00eb shisheve.<\/p><\/div>\n\n\n\n

P\u00ebrfundime dhe \u00e7far\u00eb mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb<\/h3>\n\n\n\n

\u2013 Uji i ambalazhuar mund t\u00eb mos p\u00ebrmbaj\u00eb disa minerale natyrore q\u00eb gjenden m\u00eb shpesh n\u00eb ujin e rubinetit.\u2013 Plastika \u00ebsht\u00eb padyshim e d\u00ebmshme p\u00ebr mjedisin.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Ekspert\u00ebt theksojn\u00eb se ndikimi i mundsh\u00ebm i ujit t\u00eb ambalazhuar ndryshon nga personi n\u00eb person dhe \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u matur. Q\u00ebllimi kryesor \u00ebsht\u00eb informimi i konsumator\u00ebve.<\/p><\/div>\n\n\n\n

\u201cK\u00ebshilla ime e par\u00eb \u00ebsht\u00eb: pini uj\u00eb\u201d, thot\u00eb Galvez. \u201cUji i sigurt dhe i sh\u00ebndetsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor p\u00ebr jet\u00ebn.\u201d<\/p><\/div>\n\n\n\n

N\u00ebse duam t\u00eb reduktojm\u00eb p\u00ebrdorimin e ujit t\u00eb ambalazhuar n\u00eb plastik\u00eb, mund t\u00eb:<\/p><\/div>\n\n\n\n

\u2013 P\u00ebrdorim filtra uji p\u00ebr ujin e rubinetit\u2013 Zgjedhim shishe t\u00eb rip\u00ebrdorshme prej qelqi ose \u00e7eliku inoks<\/p><\/div>\n\n\n\n

Burimi: huffingtonpost.gr<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n