Uji i ambalazhuar mund të përmbajë mijëra grimca të vogla plastike.
Mesatarisht, një litër ujë i ambalazhuar përmban rreth 240.000 grimca plastike të dallueshme.
Uji i ambalazhuar mund të përmbajë qindra mijëra grimce plastike, të cilat kanë ndikim të rëndësishëm në shëndetin e njeriut, sipas një studimi të publikuar në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Sipas gjetjeve të studiuesve, një litër ujë i ambalazhuar përmbante mesatarisht rreth 240.000 grimca plastike, nga 10 deri në 100 herë më shumë sesa vlerësimet e mëparshme. Bëhet fjalë kryesisht për nanoplastika, grimca jashtëzakonisht të vogla që mund të kalojnë përmes zorrëve dhe mushkërive drejtpërdrejt në qarkullimin e gjakut dhe më pas të depozitohen në organe jetike si zemra dhe truri. Ato mund të kalojnë edhe përmes placentës dhe të hyjnë në trupin e fetusit. Shkencëtarët synojnë të studiojnë ndikimin e tyre të mundshëm në një gamë të gjerë sistemesh biologjike.
Prodhimi global i plastikës i afrohet 400 milionë tonëve në vit. Më shumë se 30 milionë tonë hidhen çdo vit në ujëra ose në tokë, ndërsa shumë produkte plastike – përfshirë tekstilet sintetike – lëshojnë grimca plastike gjatë përdorimit. Shumica e plastikave nuk biodegradohen, por thjesht copëzohen në grimca gjithnjë e më të vogla me të njëjtën përbërje kimike.
Plastika në ujin e ambalazhuar u identifikua për herë të parë në një studim të vitit 2018, i cili gjeti mesatarisht 325 grimca për litër. Studime të mëvonshme e rritën këtë numër ndjeshëm, por analizat e tyre kufizoheshin në grimca më të mëdha se një mikrometër, pra mbi kufirin e nanoplastikave.
Studimi i ri përdor një teknikë të avancuar të quajtur mikroskopia e shpërndarjes së stimuluar Raman, e shpikur nga një prej autorëve të studimit, biofizikani Wei Min nga Universiteti Columbia. Studiuesit zhvilluan gjithashtu një algoritëm për analizimin e të dhënave. Ata testuan tre marka uji të ambalazhuar që shiten në SHBA dhe analizuan grimca plastike me madhësi deri në 100 nanometra. Rezultatet treguan nga 110.000 deri në 370.000 grimca plastike për litër, ku rreth 90% ishin nanoplastika dhe pjesa tjetër mikroplastika.
Një nga plastikat e identifikuara ishte polietileni tereftalat (PET), material nga i cili prodhohen shumica e shisheve plastike. Kjo nuk ishte e papritur, pasi grimcat e PET-it mund të shkëputen nga shishja kur ajo shtrydhet ose ekspozohet ndaj nxehtësisë. U identifikua gjithashtu në mënyrë të gjerë poliamidi (najloni), i cili ka të ngjarë të vijë nga filtrat plastikë të përdorur gjatë pastrimit të ujit përpara ambalazhimit. Plastika të tjera të zakonshme të gjetura përfshijnë polistirenin, klorurin e polivinilit (PVC) dhe polimetil metakrilatin.
Shqetësues është fakti se shtatë llojet e plastikës që studiuesit kërkuan përbënin vetëm 10% të nanogrimcave të zbuluara në mostra, ndërsa për pjesën tjetër nuk dihet ende përbërja. Nëse të gjitha janë nanoplastika, numri i tyre mund të arrijë dhjetëra miliona grimca për litër.
Ekipi shkencor planifikon të analizojë edhe ujin e rubinetit, i cili gjithashtu është treguar se përmban mikroplastika, por në sasi shumë më të vogla sesa uji i ambalazhuar.
Një nga autorët e studimit, Beizhan Yan, kimist mjedisor në Observatorin Lamont-Doherty të Universitetit Columbia, po punon gjithashtu në një projekt për studimin e mikro- dhe nanoplastikave që përfundojnë në ujërat e zeza gjatë larjes së rrobave. Sipas vlerësimeve të deritanishme, bëhet fjalë për miliona grimca për çdo larje prej 10 kilogramësh. Ekipi i tij po zhvillon filtra për reduktimin e ndotjes nga lavatriçet shtëpiake dhe industriale. Paralelisht, studiuesit bashkëpunojnë me ekspertë të shëndetit mjedisor për të matur nanoplastikat në indet njerëzore dhe për të analizuar ndikimet e tyre zhvillimore dhe neurologjike.
Burimi: APE – MBE
Scientists find alarming amount of plastic in bottled water
